Anasayfa / Genel / Balıkesir İli Halk Kültürü

Balıkesir İli Halk Kültürü

20220_862995177119724_1792652067796565450_n

Balıkesir, Marmara Bölgesinde yani Türkiye’nin en çok endüstrileşmiş bölgesinde yer almasına rağmen, çok güçlü bir halk kültürüne sahiptir.

Geleneksel halk kültürü halen canlıdır. Çünkü çok güçlü ve derinlikli geleneksel köy kültürünün varlığı söz konusudur.

Çok zengin bir kültürel dokuya sahip olan Balıkesir kenti ve Balıkesir ili, birbirinden etkilenmiş farklı kültürlerin çeşitliliği nedeniyle geniş bir kültür laboratuvarıdır. Çok eski tarihlerden bu yana, bulunduğu coğrafi ve stratejik konum dolayısıyla, önemli medeniyetlere tanıklık etmiş, tarihi eserleri, yer üstü ve yer altı zenginlikleri nedeniyle devamlı insanların ilgi odağında olmuştur.

Balıkesir’in tarihi ve coğrafi özellikleri, kendine has bir kültürünün oluşmasına ortam sağlamıştır. Yörede Manavlar, Yörükler, Çepniler, Türkmenler, Muhacirler ve Tatarlar Türkî grupları oluştururken; Kafkas Kökenli Çerkezler ve Gürcüler; Balkan kökenli Pomaklar, Boşnaklar ve Arnavutlar dışarıdan gelen kültürlerdir.

Söz konusu kültürlerin harmanlanmasıyla Balıkesir kent kültürü ve Balıkesir şehri ortaya çıkmıştır. 13. yüzyıldan beri şekillenen yöre kültürü, tarıma ve hayvancılığa dayalı ancak zengin bir kültür ortaya çıkarmıştır. Faruk Sümer’e ve İ. Hakkı Uzunçarşılı’ya göre iyi incelenmesi gereken yörelerin başında gelir. Onlara göre, Balıkesir’i çözen Türkiye’yi çözer.

Yemek kültürü, giyim kültürü, halk oyunları kültürü, yerel konuşma ağzı, sözel edebiyat kültürü, halk inançları açısından gelişmiş ve değerli yörelerin başında gelir. Bilimsel alanda incelemelerin çokça yapıldığı bir yöredir.

Misya’dan Karesi’ye kadar geçen süreçte Güney Marmara’nın en köklü kültürü Balıkesir’de oluşmuştur.

Balıkesir Yöresi’ndeki Kültür Bölgeleri

Balıkesir ilinde ortaya çıkan halk kültürü beş kültür çevresine ayrılarak incelenebilir. Bunlar;

1-Dağ [Alaçam dağı-Ulus dağı ve çevresi] kültür çevresi:

 Dominant kültürün Yörük kültürü olduğu bir alanda konar-göçerliğin etkisiyle daha çok hayvancılığa dayalı bir ekonomi üzerinde oyun kültürü gelişmiştir. Güney kısımlarında çepni kültürü de belirginleşir. Alaçamın batısında kalan köyler daha eski yerleşim birimleridir ve kendilerine Manav bile derler. Bir köyün eski mi yeni mi olduğu üç eteğinden anlaşılabilir.

Sındırgı-Bigadiç-Kepsut kadın oyun karakteri ile Dursunbey kadın oyun karakteri arasında bariz farklar vardır.

2-Ova kültür çevresi:

 Dominant kültürün yerleşik Manav kültürünün olduğu bu alanda tarıma dayalı bir yapı içinden doğan bir halk kültürü gelişmiştir.

18.yüzyıldan sonra özellikle ova kültür çevresine gelen muhacir kültür, manav kültürünü derinden etkilemiş ve birbiriyle etkileşim içerisine girmiştir. İki kültür birbiri ile alışverişte bulunmuş ova kültür çevresinde daha yeni ve melez bir kültür doğmuştur. Ancak temelinde yine manav kültürü baskındır. Burada çok sayıda çepni yerleşimi ile Türkmen yerleşimi de vardır.

3-Kaz dağı kültür çevresi:

 Dominant kültürün Türkmen (Alevi) kültürünün olduğu bu alanda daha farklı bir yaşam ve oyun kültürü gelişmiş, ancak zeybek alanından etkilenmiştir. Yörük kültürü de belirgindir.

4-Kozak kültür çevresi:

 Kuzey Kozak Yaylaları ve Madran dağı çevresinde Yörük ve Manav kültürü bir arada güneydeki zeybek tavırlarından etkilenmiştir.

Dağlık arazi dışında sahil kıyısı Balkanlardan ve Adalardan göç almıştır, Buralarda yöresel olarak nitelendirilemeyecek göçmen kültürleri vardır.

5-Gönen Çanağı kültür çevresi:

 Dominant kültür Manav kültürü olmasına rağmen, yabancı kültürlerin yoğun göçüne maruz kaldığından yerel kültür dominantlığını kaybetmiştir. Kafkas, Tatar ve Pomak gibi yöreye yabancı kültürler baskın hale gelmiştir. Gönen çanağına yabancı kültürlerin gelmesi, manav kültürünün devamını engellemiş ve kozmopolit bir yapı ortaya çıktığından halk oyunları kültürü unutulmuştur. Ancak hala bazı izler bulunabilmektedir.

Kaynak yazı ve resimlerin devamı için Balıkesir Folklörü tıklayınız

Hakkında mabalder manisa

Diğer Gelişmeler

50 Peynirli Şehir Balıkesir Kitabı UNESCO’da

Balıkesir Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan ”50 Peynirli Şehir Balıkesir” isimli kitap, Frankfurt’ da düzenlenen Dünya ...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir